Ένα δύσκολο, αλλά πολύ συχνό ζήτημα
Αν παίρνεις φαρμακευτική αγωγή για διπολική διαταραχή και παλεύεις με το βάρος σου, δεν είσαι μόνος/η, και σίγουρα δεν φταις εσύ. Μελέτες δείχνουν ότι η παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο είναι πολύ συχνότερα σε άτομα με διπολική διαταραχή απ’ ό,τι στον γενικό πληθυσμό. Σε μια μελέτη 66 ασθενών, το 40,6% είχε παχυσαρκία και το 29,7% μεταβολικό σύνδρομο, ενώ μόνο το 37,9% ακολουθούσε μεσογειακή διατροφή (PubMed, 2024).
Ως διαιτολόγος-διατροφολόγος στην Αθήνα με εξειδίκευση στον διαβήτη και στις μεταβολικές διαταραχές, βλέπω συχνά πόσο στενά συνδέονται το βάρος, η γλυκόζη, η διάθεση και η φαρμακευτική αγωγή. Σε αυτό το άρθρο συγκεντρώνω τι δείχνουν οι πιο πρόσφατες διεθνείς μελέτες, με στόχο την ενημέρωση και όχι την αντικατάσταση της γνώμης του ψυχιάτρου σου.
Λίθιο και βάρος: η εικόνα είναι πιο ήπια απ’ ό,τι νομίζεις
Για χρόνια θεωρούνταν ότι το λίθιο, το πιο διαδεδομένο φάρμακο συντήρησης στη διπολική διαταραχή, προκαλεί σημαντική αύξηση βάρους. Οι πιο πρόσφατες μελέτες δείχνουν κάτι διαφορετικό:
- Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση ελεγχόμενων μελετών έδειξε ότι η αύξηση βάρους με το λίθιο δεν ήταν στατιστικά σημαντική, κατά μέσο όρο περίπου μισό κιλό, και είναι μικρότερη από αυτή που προκαλούν άλλα φάρμακα, όπως το βαλπροϊκό, η ολανζαπίνη ή η κουετιαπίνη (Gomes-da-Costa et al., 2022, Psychiatric Times, 2025).
- Στη μελέτη των 66 ασθενών που αναφέραμε παραπάνω, όσοι έπαιρναν λίθιο είχαν το καλύτερο μεταβολικό προφίλ (PubMed, 2024).
- Όταν η αύξηση βάρους εμφανίζεται με το λίθιο, φαίνεται να σχετίζεται με αυξημένη δίψα (και κατανάλωση ροφημάτων με θερμίδες), ήπια ινσουλινο-όμοια δράση και κατακράτηση νατρίου (PMC case report). Πρακτικά, η επιλογή νερού αντί για χυμούς ή αναψυκτικά μπορεί να παίξει μεγάλο ρόλο.
Σε όλες τις περιπτώσεις, η απόφαση για το ποιο φάρμακο ταιριάζει σε κάθε άνθρωπο ανήκει στον ψυχίατρο, όχι στον ίδιο τον ασθενή ή στον διαιτολόγο.
Τι δείχνουν οι πρόσφατες μελέτες για τη διατροφή στη διπολική διαταραχή
Η ποιότητα της διατροφής μετράει. Μια πρόσφατη αφηγηματική ανασκόπηση (2025-2026), που κάλυψε βιβλιογραφία ως τον Οκτώβριο του 2025, καταλήγει ότι οι διατροφικές παρεμβάσεις μπορεί να επηρεάζουν τη σταθεροποίηση της διάθεσης, τα συνοδά μεταβολικά προβλήματα και την ανταπόκριση στη θεραπεία (Life, 2026). Σε γαλλικές μελέτες, η μεγαλύτερη κατανάλωση υδατανθράκων υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες συνδέθηκε με χαμηλότερη συχνότητα μεταβολικού συνδρόμου και καλύτερη διάθεση (ScienceDirect, Journal of Affective Disorders).
Οι ασθενείς με διπολική διαταραχή συχνά τρώνε λιγότερο ποιοτικά. Μελέτες σε ασθενείς σε φάση σταθερότητας δείχνουν χαμηλότερη προσκόλληση στη μεσογειακή διατροφή σε σύγκριση με υγιείς (European Review for Medical and Pharmacological Sciences), γεγονός που ανοίγει χώρο για πρακτική διατροφική παρέμβαση.
Vegan ή vegetarian διατροφικά πρότυπα φαίνεται να βοηθούν. Στη μελέτη των 66 ασθενών, το φυτικό μοτίβο διατροφής συνδέθηκε με χαμηλότερους δείκτες κατάθλιψης, καλύτερη λειτουργικότητα, χαμηλότερο ΔΜΣ και χοληστερόλη, ενώ η κατανάλωση ξηρών καρπών με καλύτερο μεταβολικό προφίλ (PubMed, 2024).
Η κετογονική διατροφή είναι υπό έρευνα. Πιλοτική μελέτη του Stanford Medicine σε 21 ενήλικες υπό αντιψυχωσική αγωγή, έδειξε βελτίωση σε μεταβολικούς και ψυχιατρικούς δείκτες μετά από τέσσερις μήνες (Stanford Medicine). Είναι μικρή μελέτη και χρειάζεται επιβεβαίωση. Μια τέτοια διατροφή δεν πρέπει ποτέ να ξεκινά χωρίς ιατρική παρακολούθηση.
Τι σημαίνει πρακτικά για σένα
- Μην αλλάξεις ή διακόψεις φάρμακο μόνος/η σου εξαιτίας του βάρους. Κάθε αλλαγή γίνεται μόνο με τον ψυχίατρό σου.
- Ποιοτική, ισορροπημένη διατροφή (λαχανικά, όσπρια, ξηροί καρποί, ελαιόλαδο, ψάρι, δημητριακά ολικής) φαίνεται να υποστηρίζουν θετικά το βάρος, μεταβολισμό και πιθανόν τη διάθεση.
- Προσοχή στα θερμιδογόνα ροφήματα, ειδικά αν η αγωγή αυξάνει τη δίψα.
- Αποφυγή αυστηρών, περιοριστικών δίαιτων. Η διακύμανση της διάθεσης ήδη επηρεάζει τη σχέση με το φαγητό, οπότε χρειάζεται ρεαλιστικό, ευέλικτο πλάνο.
- Συνεργασία διαιτολόγου και ψυχιάτρου για ασφαλή και συνεπή προσέγγιση.
Συχνές ερωτήσεις
Το λίθιο παχαίνει; Οι πιο πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η αύξηση βάρους με το λίθιο είναι μικρή και μικρότερη από άλλα φάρμακα, αλλά η ατομική ανταπόκριση διαφέρει. Συζήτησέ το πάντα με τον ψυχίατρό σου.
Μπορώ να χάσω βάρος με διπολική διαταραχή; Ναι, με ρεαλιστικό, εξατομικευμένο πλάνο και σε συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό σου.
Ποιος είναι ο ρόλος του διαβήτη εδώ; Η αντίσταση στην ινσουλίνη και ο διαβήτης τύπου 2 είναι πιο συχνά σε άτομα με διπολική διαταραχή, γι’ αυτό η εξειδίκευση στη ρύθμιση σακχάρου παίζει σημαντικό ρόλο στο διατροφικό πλάνο.
Πώς μπορώ να σε βοηθήσω
Ως διαιτολόγος-διατροφολόγος στην Αθήνα με εξειδίκευση στον διαβήτη, συνεργάζομαι με άτομα που βρίσκονται σε φαρμακευτική αγωγή για διπολική διαταραχή, πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό τους, φτιάχνοντας ρεαλιστικά, μη τιμωρητικά πλάνα διατροφής. Δέχομαι ραντεβού στο ιατρείο στα Ιλίσια/Ζωγράφου ή online diet, από όπου κι αν βρίσκεσαι.
Το βρήκες χρήσιμο;Δες και αυτό!
