Διαιτολόγος – Διατροφολόγος Αθήνα | Εξειδίκευση στον Διαβήτη | Ιλίσια, Ζωγράφου και Online Diet

Τι είναι η κετογονική (κέτο) δίαιτα

Η κετογονική δίαιτα είναι ένας τρόπος διατροφής με πολύ λίγους υδατάνθρακες, μέτρια πρωτεΐνη και πολύ λίπος. Στις μελέτες ορίζεται συνήθως ως λιγότερο από 10% των θερμίδων ή κάτω από 50 g υδατάνθρακες την ημέρα (BMJ, 2021).

Αποκλείει σχεδόν όλο το άμυλο, δηλαδή ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι, πατάτες, όσπρια και δημητριακά, μαζί με τη ζάχαρη και τα περισσότερα φρούτα. Μένουν τα λαχανικά χωρίς άμυλο, η πρωτεΐνη και τα λιπαρά.

Δεν σημαίνει μηδενικοί υδατάνθρακες. Οι περισσότεροι άνθρωποι στην κέτο παίρνουν 20 με 50 g την ημέρα, κυρίως από λαχανικά, ξηρούς καρπούς και λίγα γαλακτοκομικά. Το ήπαρ φτιάχνει μόνο του την ελάχιστη γλυκόζη που χρειάζεται ο εγκέφαλος από πρωτεΐνη και γλυκερόλη.

Τι συμβαίνει πραγματικά στο σώμα

• Πρώτες 2 με 4 ημέρες. Το σώμα καταναλώνει τα αποθέματα γλυκογόνου στο ήπαρ και στους μυς. Κάθε γραμμάριο γλυκογόνου κρατά νερό, οπότε χάνεται γρήγορα νερό και η ζυγαριά πέφτει νωρίς. Αυτό δεν είναι όλο λίπος.
• Πέφτει η ινσουλίνη. Με λιγότερους υδατάνθρακες, ο οργανισμός χρειάζεται λιγότερη ινσουλίνη, και το λίπος απελευθερώνεται πιο εύκολα για να καεί.
• Το ήπαρ φτιάχνει κετονικά σώματα. Τα λιπαρά οξέα μετατρέπονται σε κετόνες, που χρησιμοποιούν ο εγκέφαλος και οι μύες ως καύσιμο. Αυτή είναι η κέτωση.
• Λιγότερη όρεξη. Η πρωτεΐνη, το λίπος και οι κετόνες μειώνουν την πείνα, και πολλοί τρώνε αυθόρμητα λιγότερο.
• Χάνονται ηλεκτρολύτες. Με τη μείωση της ινσουλίνης αυξάνεται η απώλεια νατρίου και νερού, και μαζί με αυτά καλίου και μαγνησίου. Γι’ αυτό εμφανίζονται κούραση, ζάλη, κράμπες και πονοκέφαλος τις πρώτες μέρες, γνωστά ως κέτο γρίπη.
• Στον διαβήτη. Λιγότεροι υδατάνθρακες σημαίνουν χαμηλότερο σάκχαρο μετά το γεύμα και μικρότερη ανάγκη για φάρμακα. Αν η αγωγή δεν μειωθεί εγκαίρως, δημιουργείται κίνδυνος.

Τι δείχνουν οι μελέτες

• Σάκχαρο και βάρος. Μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών σε υπέρβαρους ανθρώπους με διαβήτη τύπου 2 έδειξε βελτίωση στο βάρος και στη γλυκαιμική ρύθμιση (Frontiers in Nutrition, 2025). Μετα-ανάλυση 25 κλινικών μελετών βρήκε σημαντική μείωση της HbA1c (PMC, 2024).
• Ύφεση, αλλά βραχυπρόθεσμα. Στη μετα-ανάλυση του BMJ, όσοι ακολούθησαν δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων για έξι μήνες είχαν περισσότερες υφέσεις, με στοιχεία μέτριας έως χαμηλής βεβαιότητας. Τα οφέλη φαίνεται να μειώνονται στους 12 μήνες (BMJ, 2021).
• Επίσημες θέσεις. Η αναφορά συναίνεσης της ADA και της EASD του 2019 θεωρεί τη δίαιτα χαμηλών ή πολύ χαμηλών υδατανθράκων βιώσιμη επιλογή για ανθρώπους με διαβήτη τύπου 2 που δεν πετυχαίνουν τους στόχους τους ή θέλουν να μειώσουν τα φάρμακά τους, αλλά αναφέρει ρητά τους κινδύνους που περιγράφω παρακάτω (Frontiers in Nutrition, 2021).

Οι κίνδυνοι της κέτο δίαιτας στον διαβήτη

1. Υπογλυκαιμία. Αν παίρνεις ινσουλίνη ή φάρμακα που αυξάνουν την έκκριση ινσουλίνης, η απότομη μείωση των υδατανθράκων μπορεί να ρίξει επικίνδυνα το σάκχαρο. Η αγωγή πρέπει να προσαρμοστεί από τον γιατρό πριν ξεκινήσεις, και χρειάζεται συχνή μέτρηση σακχάρου. Τα συμπτώματα είναι τρέμουλο, ιδρώτας, ζάλη, σύγχυση και καρδιακοί παλμοί.

2. Κετοξέωση. Η κέτωση είναι φυσιολογική και ελεγχόμενη κατάσταση. Η κετοξέωση είναι επικίνδυνη οξέωση του αίματος. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν η ινσουλίνη στο σώμα είναι πολύ χαμηλή, όπως στον διαβήτη τύπου 1, στο LADA ή σε προχωρημένο διαβήτη τύπου 2 με μικρή παραγωγή ινσουλίνης. Ιδιαίτερο θέμα είναι η συνδυαστική χρήση με τους αναστολείς SGLT2. Έχουν περιγραφεί περιστατικά ευγλυκαιμικής κετοξέωσης, δηλαδή οξέωσης με σχεδόν φυσιολογικό σάκχαρο, που μπορεί να περάσει απαρατήρητη (case report, PMC, Clinical Case Reports, 2022). Αν νιώσεις ναυτία, εμετό, κοιλιακό πόνο, βαθιά αναπνοή ή έντονη κόπωση, ζήτα άμεσα ιατρική βοήθεια.

3. Φάρμακα για την πίεση και διουρητικά. Η κέτο αυξάνει την απώλεια νερού και αλάτων. Μαζί με αντιϋπερτασικά ή διουρητικά, μπορεί να προκαλέσει υπόταση, ζάλη, λιποθυμία και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Και αυτά τα φάρμακα χρειάζονται προσαρμογή (Frontiers in Nutrition, 2021).

4. Χοληστερόλη και καρδιά. Ο διαβήτης ήδη αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η κέτο μειώνει τα τριγλυκερίδια και ανεβάζει την καλή χοληστερόλη, αλλά ανεβάζει και την LDL, κατά περίπου 8 mg/dL κατά μέσο όρο, με πολύ μεγάλη διακύμανση από άνθρωπο σε άνθρωπο (PMC, 2025). Αν έχεις ήδη υψηλή LDL ή καρδιαγγειακό νόσημα, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και έλεγχος λιπιδίων πριν και μετά από λίγους μήνες.

5. Κόβει τις καλύτερες αμυλούχες τροφές. Τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής έχουν άμυλο, αλλά και πολλές φυτικές ίνες που βοηθούν το σάκχαρο, την ινσουλινοαντίσταση και το έντερο. Η κέτο τα κόβει εντελώς. Ειδικά τα όσπρια είναι από τις πιο χρήσιμες τροφές για τον διαβήτη, και η μεσογειακή διατροφή, που έχει τα περισσότερα στοιχεία για την ινσουλινοαντίσταση, στηρίζεται σε αυτά.

6. Νεφροί. Αν έχεις διαβητική νεφροπάθεια ή μειωμένη νεφρική λειτουργία, μην ξεκινήσεις χωρίς έγκριση νεφρολόγου, γιατί οι αλλαγές στην πρωτεΐνη, στα υγρά και στους ηλεκτρολύτες μπορεί να επιβαρύνουν. Έχει αναφερθεί επίσης αυξημένος κίνδυνος νεφρολιθίασης σε κετογονικές δίαιτες.

7. Ελλείψεις και δυσκοιλιότητα. Με λιγότερες φυτικές ίνες, φρούτα και δημητριακά, η δυσκοιλιότητα είναι συχνή και μπορεί να λείψουν βιταμίνες και μέταλλα, αν το πλάνο δεν είναι καλά σχεδιασμένο.

8. Δυσκολία συμμετοχής και ανάκαμψη. Ακόμη και με υποστήριξη, μόνο το 50 έως 80% των συμμετεχόντων σε μελέτες κατάφερε να ακολουθήσει δίαιτα πολύ χαμηλών υδατανθράκων (AAFP). Όταν η δίαιτα σταματήσει χωρίς σταδιακή επανένταξη υδατανθράκων, το σάκχαρο και τα κιλά συχνά επιστρέφουν.

9. Ψυχολογικό βάρος. Η αυστηρότητα, οι απαγορεύσεις και ο συνεχής έλεγχος μπορεί να δημιουργήσουν άγχος και ενοχές, ειδικά σε όσους έχουν ήδη δύσκολη σχέση με το φαγητό.

Ποιοι δεν πρέπει να την ακολουθήσουν χωρίς ειδική έγκριση

• Άνθρωποι με διαβήτη τύπου 1 ή LADA.
• Όσοι παίρνουν ινσουλίνη, φάρμακα που αυξάνουν την ινσουλίνη ή αναστολείς SGLT2.
• Άνθρωποι με νεφρική ή ηπατική νόσο, παγκρεατίτιδα ή προβλήματα χοληδόχου κύστης.
• Εγκυμοσύνη και θηλασμός.
• Όσοι έχουν ιστορικό διατροφικών διαταραχών.
• Όσοι έχουν υψηλή LDL ή καρδιαγγειακή νόσο.

Αν αποφασίσεις μαζί με τον γιατρό σου να τη δοκιμάσεις

Η παρακολούθηση είναι υποχρεωτική. Συνήθως περιλαμβάνει μέτρηση σακχάρου πιο συχνά, μέτρηση πίεσης, έλεγχο κετονών όταν υπάρχει ένδειξη, και εξετάσεις λιπιδίων, νεφρικής λειτουργίας και ηλεκτρολυτών πριν και μετά από λίγους μήνες. Η αγωγή προσαρμόζεται πριν ξεκινήσεις, όχι μετά από πρόβλημα. Η δίαιτα σχεδιάζεται ως βραχυπρόθεσμη, με σαφές πλάνο σταδιακής επανένταξης υδατανθράκων.

Μια πιο ήπια εναλλακτική

Δεν χρειάζεται να πας στα άκρα για να δεις όφελος. Μια μέτρια μείωση των υδατανθράκων, με έμφαση σε λαχανικά, όσπρια, πρωτεΐνη και ελαιόλαδο, δηλαδή μια προσέγγιση κοντά στη μεσογειακή διατροφή, έχει πολύ καλά στοιχεία για την ινσουλινοαντίσταση και το σάκχαρο, κρατά τις χρήσιμες φυτικές ίνες και κρατιέται πιο εύκολα. Δες και το άρθρο μου για την ινσουλινοαντίσταση.

Συχνές ερωτήσεις

Η κέτο δίαιτα θεραπεύει τον διαβήτη; Δεν θεραπεύει. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να οδηγήσει σε ύφεση βραχυπρόθεσμα, αλλά τα οφέλη μπορεί να μειωθούν με τον χρόνο και χρειάζεται παρακολούθηση.

Είναι ασφαλής η κέτο για διαβητικούς; Μόνο υπό ιατρική παρακολούθηση και με προσαρμογή της αγωγής. Χωρίς αυτά, οι κίνδυνοι της υπογλυκαιμίας και της κετοξέωσης είναι σοβαροί.

Μπορώ να κόψω εντελώς το άμυλο; Η κέτο το κόβει σχεδόν εντελώς, αλλά στον διαβήτη το άμυλο από όσπρια και δημητριακά ολικής έρχεται μαζί με ίνες που βοηθούν το σάκχαρο, οπότε η πλήρης αποκοπή δεν είναι πάντα το καλύτερο.

Ανεβάζει η κέτο τη χοληστερόλη; Συχνά ανεβάζει την LDL και μειώνει τα τριγλυκερίδια. Ο έλεγχος των εξετάσεων είναι σημαντικός.

Πόσο πρέπει να την κρατήσω; Δεν υπάρχει ενιαία απάντηση. Συχνά εφαρμόζεται για λίγους μήνες και μετά γίνεται σταδιακή επανένταξη υδατανθράκων, με καθοδήγηση.

Πώς μπορώ να σε βοηθήσω

Ως διαιτολόγος-διατροφολόγος στην Αθήνα με εξειδίκευση στον διαβήτη, σε βοηθώ να αποφασίσεις αν η κέτο ή μια πιο ήπια προσέγγιση χαμηλών υδατανθράκων σου ταιριάζει, και φτιάχνω ένα ασφαλές, ρεαλιστικό πλάνο σε συνεννόηση με τον γιατρό σου.

Δέχομαι ραντεβού στα Ιλίσια, στη Ζωγράφου και online diet, από όπου κι αν βρίσκεσαι.

Κλείσε ραντεβού μαζί μου

To βρήκες χρήσιμο;Δες και αυτό!

Πηγές

• Low and very low carbohydrate diets for type 2 diabetes remission, BMJ 2021: https://doi.org/10.1136/bmj.m4743
• Σύνοψη του BMJ από το American Family Physician: https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2021/0700/p95.html
• Ketogenic diet in overweight patients with type 2 diabetes, meta-analysis, Frontiers in Nutrition 2025: https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2025.1658691/pdf
• Very low carbohydrate ketogenic diets and cardiovascular risk factors in type 2 diabetes: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11264514
• Ketogenic diet and lipid metabolism, meta-regression of 53 randomized trials: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13281555/
• Adapting Medication for Type 2 Diabetes to a Low Carbohydrate Diet, Frontiers in Nutrition 2021: https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2021.688540/full
• Euglycemic ketoacidosis with very low carbohydrate diet and SGLT2 inhibitor, case report: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7219989/
• Euglycemic ketoacidosis after starting an SGLT2 inhibitor on a very low carbohydrate diet, Clinical Case Reports 2022: https://doaj.org/article/49e5943db18e42fd84013fed737d1520